GS1 uygulama tanımlayıcıları (Application Identifier, AI), bir barkodun içindeki her verinin ne olduğunu söyleyen iki ila dört haneli öneklerdir. (01) arkasından GTIN'in, (10) parti numarasının, (17) son kullanma tarihinin, (21) seri numarasının geldiğini gösterir. Okuyucu bu önekler sayesinde tek bir koddan birden fazla veriyi ayrı ayrı alır. Etiketin okunabilir satırındaki parantezler yalnızca insan içindir; barkoda kodlanmaz.
Uygulama tanımlayıcısı neden gerekir?
Bir EAN-13 barkodu yalnızca GTIN taşır. Parti, tarih ya da seri numarası da yazılacaksa okuyucunun hangi rakamın neye ait olduğunu bilmesi gerekir. GS1 bunun için önekli bir veri dizisi (element string) tanımlar: önce tanımlayıcı, ardından veri. Bu dizi GS1-128, GS1 DataMatrix ve GS1 QR Code gibi taşıyıcılara aynı mantıkla yazılır. GS1'in tanımlayıcı veri setinde Ocak 2026 itibarıyla 541 tanımlayıcı vardır, ama sahada birkaç düzinesi işin büyük kısmını görür.
En sık kullanılanlar hangileri?
| AI | Veri | Biçim |
|---|---|---|
| 00 | SSCC, lojistik birim numarası | 18 rakam |
| 01 | GTIN, ürün numarası | 14 rakam |
| 02 | Lojistik birimin içindeki ürünlerin GTIN'i | 14 rakam |
| 10 | Parti / lot numarası | En fazla 20 karakter |
| 11 | Üretim tarihi | YYAAGG |
| 15 | Tavsiye edilen tüketim tarihi | YYAAGG |
| 17 | Son kullanma tarihi | YYAAGG |
| 21 | Seri numarası | En fazla 20 karakter |
| 22 | Tüketici ürünü varyantı | En fazla 20 karakter |
| 37 | Lojistik birimdeki ürün adedi | En fazla 8 rakam |
| 310n | Net ağırlık (kg), n ondalık hane sayısı | 6 rakam |
| 400 | Sipariş numarası | En fazla 30 karakter |
| 410 | Teslim yeri (GLN) | 13 rakam |
| 414 | Fiziksel konum (GLN) | 13 rakam |
GTIN'in barkodda her zaman 14 haneye tamamlandığını unutmamak gerekir. 13 haneli bir numaranın başına sıfır eklenir. Palet etiketinde kullanılan (00) tanımlayıcısını SSCC yazısında ayrıntılı anlattık.
Hangi alanlar ayraç ister?
Bazı tanımlayıcıların uzunluğu GS1 tarafından önceden belirlenmiştir. Okuyucu bu alanın nerede bittiğini bildiği için arkasına ayraç gerekmez. GS1 Genel Spesifikasyonları bu grubu ilk iki haneye göre tanımlar: 00, 01, 02, 03, 11, 12, 13, 15, 16, 17, 20, 31-36 ve 41. Standart bu listenin değişmeyeceğini de belirtir.
Diğer bütün tanımlayıcılar, uzunlukları sabit olsa bile, ardından başka bir veri geliyorsa ayraçla kapatılır. Örneğin menşe ülke tanımlayıcısı (422) her zaman üç hanedir ama listede olmadığı için ayraç ister. Son alandan sonra ayraç konmaz.
Ayraç taşıyıcıya göre değişir:
- GS1-128: FNC1 karakteri.
- GS1 DataMatrix: FNC1 ya da GS karakteri (ASCII 29).
- GS1 QR Code: GS karakteri ya da yüzde işareti.
Okuyucu hangi taşıyıcıdan okursa okusun, çıktıda ayracı GS karakteri olarak verir. Bir örnek: (01)09521234500001(10)ABC123GS250504. Parti numarası değişken uzunlukta olduğu için arkasından gelen üretim tarihinden önce ayraç gerekir.
Tarihler nasıl yazılır?
Tarih tanımlayıcıları (11, 13, 15, 16, 17) altı rakamla, yıl-ay-gün sırasıyla yazılır: 31 Aralık 2027 için 271231. Gün gerekmiyorsa 00 yazılabilir; bu ayın son günü sayılır ve artık yıl hesaba katılır. Standarttaki örneğe göre 160200, 29 Şubat 2016 demektir.
Bu kuralın önemli bir istisnası var. Regüle sağlık ürünlerinde 1 Ocak 2025'ten beri gün hanesine 00 yazılamaz, gerçek gün yazılmalıdır. Yıl için de bir pencere vardır: iki haneli yıl, geçmişte 49 yıl ile gelecekte 50 yıl arasındaki aralığa göre yorumlanır.
Hangi sırayla yazılmalı?
Standart birkaç öneri dışında sırayı serbest bırakır:
- GS1 anahtarı (örneğin 01) başa yazılmalıdır.
- Önceden belirlenmiş uzunluktaki alanlar, değişken uzunluktaki alanlardan önce gelmelidir. Böylece ayraç sayısı azalır ve kod küçülür.
- Değişken uzunluktaki alanlar sona bırakılır.
Bu önerilere uyan bir dizilim (01)(17)(10)GS şeklindedir: GTIN ve tarih önde, parti ve seri numarası sonda. Türkiye'de ilaç ambalajlarındaki karekod da GTIN, seri numarası, son kullanma tarihi ve parti numarasını bu dört tanımlayıcıyla taşır. Sıra, sektör kuralının belirlediği düzene göre değişebilir.
Hangi tanımlayıcılar birlikte kullanılamaz?
GS1 bazı çiftleri geçersiz sayar, bazılarını ise zorunlu eşleşmeye bağlar. Sahada en çok karşılaşılanlar:
| Kural | Örnek |
|---|---|
| Geçersiz çift | (01) ile (02) aynı kodda olamaz |
| Geçersiz çift | (01) ile (37) birlikte kullanılamaz; adet lojistik birimde yazılır |
| Geçersiz çift | Aynı kodda farklı değerli iki (01) olamaz |
| Zorunlu eşleşme | (10) varsa (01), (02), (03), (8006) ya da (8026) da olmalı |
| Zorunlu eşleşme | (21) varsa (01), (03) ya da (8006) de olmalı |
| Zorunlu eşleşme | (02) varsa (00) ve (37) de olmalı |
| Zorunlu eşleşme | Tarih alanları bir GTIN ile birlikte kullanılır |
Bir ambalajda birden fazla taşıyıcı varsa, örneğin hem lineer barkod hem karekod, hepsi aynı tanımlayıcıyı ve aynı değerleri taşımalıdır. Lineer barkodda bir GTIN, karekodda başka bir GTIN olamaz.
Okunabilir satır nasıl yazılır?
Barkodun altındaki okunabilir satırda (HRI) tanımlayıcılar parantez içinde gösterilir: (01)09521234500001(10)ABC123. Parantezler ve ayraç karakteri barkoda hiçbir zaman kodlanmaz. Okunabilir satırı barkoddan ayrı bir metin olarak yazıp sonra değiştirmek, iki bilginin birbirini tutmamasına yol açar. Satırın barkodla aynı veriden üretilmesi gerekir.
Tagvex bu verilerin neresinde durur?
Tagvex ürünleri parti ya da birim düzeyinde kopyalanmaya dirençli kodlarla numaralandırır, kodu mevcut etiket düzenine yerleştirir ve hat çıkışından bayiye kadar her el değişimini kaydeder. Kayıtlar API ile ERP ve depo sistemlerine aktarılabilir. Barkoda yazılacak GTIN'i, parti numarasını ve tarihleri firma önekiniz ve kendi kayıtlarınızla siz belirlersiniz. Tagvex kaydı bu GS1 verilerinin yerine geçmez. Parti ile seri numarası arasındaki seçimi seri numarası doğrulama yazısında ele aldık.
