Etiket hesabı, her rulo için üç sayının tutulmasıyla yapılır: ruloya kaç kod yazıldı, kaçı ürüne uygulandı, kaçı kayıtlı biçimde imha edildi. Uygulanan ve imha edilen kodların toplamı rulodaki kod sayısına eşit değilse aradaki kodlar açıktadır ve izlenmesi gerekir.
Bunun nedeni basittir. Numaralı bir etiket, ürüne yapışmadan önce de geçerli bir kod taşır. Fire kutusuna atılan ya da rulo sonunda bir rafta unutulan etiket sahte bir ürünün üzerine yapıştırıldığında sorgu "orijinal" sonucunu verebilir, çünkü kodun kendisi gerçektir.
Fark hangi noktalarda oluşur?
Kayıpların çoğu olağan üretim işlerinden doğar:
- Baskı ayarı. Renk ve konum tutturulana kadar ilk metrelerde basılan etiketler.
- Uygulama hatası. Yamuk yapışan, yırtılan ya da makinede sıkışan etiketler.
- Rulo sonu. Siparişi tamamlamadan artan ve kenara ayrılan şerit.
- Elle müdahale. Hat durduğunda elle yapıştırılan ya da sökülüp yeniden basılan etiketler.
Bunların hiçbiri tek başına şüpheli değildir. Sorun, sayılmadan "normal fire" başlığı altında yuvarlanmalarıdır.
Ruloya neden kimlik verilir?
Adsız bir ruloda kaç kod yazıldığı bilinir, ama o kodların hangi vardiyada, hangi hatta ve hangi iş emrinde kullanıldığı bilinmez. Fark çıktığında da tüm tesise bakmak gerekir. Ruloya bir numara verip bu numarayı iş emriyle eşleştirmek, farkın tek bir ruloda aranmasını sağlar. Bunun için yeni bir sistem gerekmez; rulo etiketi ve iş emri kaydı yeterlidir.
İmha nasıl kayda geçer?
Fire kutusuna atılan etiket sayılmaz. İmha bir tutanakla yapılır ve tutanakta hangi rulodan hangi kod aralığının imha edildiği, kimin imha ettiği ve tarih yazılır. Tutanağın numarasını kaydetmek, belgenin var olduğunu gösterir ama içeriğini göstermez. Denetimde sorulduğunda cevabın hemen verilebilmesi için tutanağın kendisi, taranmış ya da dijital olarak, kayda eklenir.
Fark ne zaman bakılacak kadar büyüktür?
Her tesisin kendi olağan fire aralığı vardır ve bu aralık hat hızına, malzemeye ve ürün tipine göre değişir. Başka bir tesisin rakamını eşik olarak almak ya sürekli alarm üretir ya da hiç üretmez. Doğru yol bir süre ölçüp kendi aralığınızı görmektir. Eşik belirlerken:
- Her ürün tipi için ayrı eşik konur.
- Baskı ayarı firesi ayrı sayılır; bu etiketler rulodan çıkmıştır ama ürüne hiç uygulanmamıştır.
- Hesap vardiya bazında yapılır; gün ortalaması tek bir vardiyadaki sapmayı gizler.
- Eşik değiştirildiğinde gerekçesi yazılır.
Önemli olan oranın düşük olması kadar sabit kalmasıdır. Olağan aralığın dışına çıkan bir vardiya, o vardiyanın rulolarına ve tutanaklarına bakmak için yeterli sebeptir.
Hesabın sonucu nasıl kullanılır?
Hesabı verilmeyen kod sayısı, piyasada gerçek kod taşıyan sahte ürün bulunma riskinin ölçüsüdür. Sıfır olmayabilir; bilinmesi ve hangi rulolara ait olduğunun gösterilebilmesi gerekir. Açıkta kalan aralık belli olduğunda bu kodlar sistemde ayrıca işaretlenebilir ve okutulduklarında dikkat çekerler.
Tagvex'te etiket kaydı
Tagvex'te her rulo kendi kaydını ve kod aralığını taşır. Rulo teslim alındığında tutanağa geçer; mutabakatta kaç etiketin uygulandığı, kaçının bozulduğu, kaçının kullanılmadan imha edildiği ve kaçının kayıp olduğu bildirilir ve tutmayan hesap sapma olarak açılır. İmha tutanağı belgesiyle kayda eklenir. Hesabı verilmeyen bir rulodan ya da imha tutanağından çıkan kod sahada okutulursa ayrıca işaretlenir; hat çıkışında devreye alınmadan okutulan kod da ayrı bir tespit açar. Okutulan bir kodun sorguda ne gösterdiği ve kopya kodun nasıl anlaşıldığı seri numarası ile sorgulama yazısının konusu.


