Benzersiz ürün kodu tek bir ürüne aittir ve ikinci bir üründe bulunmaz; toplu kod, yani parti ya da lot kodu, aynı koşullarda üretilen bütün ürünlerde aynıdır. GS1 sisteminde bu fark iki ayrı uygulama tanımlayıcısıyla yazılır: (10) parti ya da lot numarasını, (21) seri numarasını taşır. Barkoddaki GTIN ile birlikte okunan seri numarası tek bir ürünü, parti numarası ise bir grubu tanımlar. Hangisinin seçileceği, kodun hangi soruya cevap vermesinin beklendiğine bağlıdır.
Ambalajdaki üç kimlik neyi tanımlar?
| Kimlik | Neyi tanımlar? | GS1 karşılığı | Aynı kodu taşıyan |
|---|---|---|---|
| Barkod (GTIN) | Ürün türünü | (01), 14 hane | Aynı türdeki bütün ürünler |
| Parti (lot) numarası | Aynı koşullarda üretilen grubu | (10), en fazla 20 karakter | Partideki bütün ürünler |
| Seri numarası | Tek bir ürünü | (21), en fazla 20 karakter | Yalnızca o ürün |
GS1'in uygulama tanımlayıcıları listesine göre (10) ve (21) tek başına kullanılmaz; ikisi de bir ürün kimliğiyle, tipik olarak GTIN ile birlikte anlam kazanır. GS1'in EPC Tag Data Standard'ı ayrımı açıkça yapar: GTIN bir ürün sınıfını tanımlar, GTIN ile seri numarasının birleşimi (SGTIN) ise tek bir ürünü. Seri numarasını ürüne veren işletmedir ve aynı GTIN altında bir numaranın ikinci kez kullanılmamasını da o sağlar.
Karekodda bu kimlikler GS1 Digital Link adresinde belli bir sırayla yer alır: önce GTIN, ardından parti, en sonda seri numarası. Ayrıntıları GS1 uygulama tanımlayıcıları ve GS1 Digital Link yazılarında anlattık.
Parti kodu hangi işi iyi yapar?
Parti kodu, aynı hammaddeyle, aynı hatta ve genellikle aynı vardiyada üretilen ürünleri tek bir kayıtta toplar. Üç güçlü yanı vardır:
- Geri çağırma kapsamı. Sorun bir partiyle sınırlıysa geri çağırma da o partiyle sınırlı kalır. Bunun için partinin hangi alıcılara gittiğinin bilinmesi yeterlidir.
- Son kullanma ve kalite takibi. Son kullanma tarihi, hammadde ve üretim koşulları partiye bağlı bilgilerdir; parti kaydı bunları taşımaya yeter.
- Hattaki yük. Etiketteki değişken bilgi parti başına bir kez değişir ve her ürünün ayrıca okutulması gerekmez.
Parti kodu kanal sapmasını da kaba bir çözünürlükle gösterebilir: bir bölgeye sevk edilen partinin başka bir bölgede okunması bir işarettir.
Parti kodu nerede yetersiz kalır?
Parti kodunun sınırı tanımının kendisidir: partideki binlerce ürün aynı kodu taşır.
- Kopya kod ayırt edilemez. Aynı parti kodunun yüz kez okunması beklenen bir durumdur. İçlerinden biri kopya bir ambalajda olsa bile kayıt bunu göstermez.
- Tek bir ürünün yeri bilinmez. Hangi kutunun hangi bayiye gittiği değil, partinin hangi bayilere dağıldığı bilinir.
- Sapmanın kaynağı daralmaz. Bir parti birden fazla distribütöre bölündüyse, yanlış bölgede okunan ürünün hangi teslimattan çıktığı parti kodundan okunamaz.
- Tüketiciye verilecek yanıt sınırlıdır. Okutma sonucu "bu parti üretildi" diyebilir, "bu ürün daha önce okutulmadı" diyemez.
Benzersiz ürün kodu ne kazandırır?
Ürün düzeyinde her etiket kendi numarasını taşıdığı için kayıt tek tek ürünler hakkında konuşur:
- Tekrarlanan okuma anlam kazanır. Tek bir ürüne ait kodun farklı yerlerde defalarca okunması kopyanın en güçlü işaretidir.
- Etkinleşmemiş kod görünür olur. Hat çıkışında okunmamış bir kodun sahada belirmesi, kodun üretim dışından geldiğini gösterir.
- Sapma teslimata kadar izlenir. Ürün koli ve palete bağlandığında, yanlış yerde okunan ürünün hangi teslimattan çıktığı kayıttan okunur.
- Geri çağırma daha dar tutulabilir. Sorun partinin bir bölümüyle sınırlıysa o bölüme ait ürünler ayrılabilir.
Bunun hatta bir karşılığı vardır: değişken veriyi her etikete ayrı basabilen bir baskı düzeni ve her ürünün hat çıkışında okunması. Basılan ve ürüne uygulanan etiket sayısının da tutulması gerekir; bunu etiket hesabı yazısında anlattık.
Ne zaman parti kodu yeterli, ne zaman ürün kodu gerekir?
Karar, kodun cevaplaması gereken soruya göre verilir. Şu sırayla ilerlemek işe yarar:
- Soruyu yazın. Geri çağırma kapsamını daraltmak mı, kanal sapmasını görmek mi, kopya kodu yakalamak mı?
- Riskin birimini belirleyin. Sorun bir partinin tamamını mı etkiliyor, tek tek ürünleri mi? Sahtecilik ve garanti sorunları ürün düzeyindedir; hammadde kaynaklı kalite sorunları çoğu zaman parti düzeyindedir.
- Ürünün değerine ve satış kanalına bakın. Birim değeri yüksek, yetkili satıcı ağıyla satılan ya da kopyalanma riski taşıyan ürünlerde ürün düzeyi öne çıkar.
- Hattın kapasitesini kontrol edin. Hat her etikete ayrı numara basıp her ürünü okutabiliyor mu? Okutamıyorsa önce parti düzeyiyle başlanabilir.
- Numara yapısını genişlemeye açık kurun. Parti düzeyiyle başlansanız bile yapı sonradan ürün düzeyine geçişe izin vermelidir.
- Pilotla ölçün. Bir ürün grubunda kayıtların tuttuğu görüldükten sonra kapsam genişletilir.
Özetle: soru yalnızca geri çağırma kapsamı ve son kullanma takibiyse, parti kodu çoğu ürün grubunda yeterlidir. Soru kopya kod ya da tek bir ürünün hangi kanaldan geldiğiyse ürün kodu gerekir. Okutma noktalarının ve kuruluşun ayrıntısı ürün takip sistemi yazısında.
Tagvex neden ürün düzeyiyle başlar?
Tagvex, her ürüne ya da partiye kendine özgü, kopyalanmaya dirençli bir kod veren; dağıtım yolunu izleyen ve kanal sapmasını görünür kılan bir izlenebilirlik sistemidir. Varsayılan ürün düzeyidir, çünkü kopya kod uyarısı ve kanal sapmasının teslimata kadar izlenmesi ancak tek tek ürünler kayıtta ayrıştığında tam çalışır.
Parti düzeyi de sunulur. Geri çağırma ve son kullanma takibinin öncelikli olduğu ya da hattın her ürünü okutmaya henüz hazır olmadığı durumlarda parti düzeyiyle başlanır ve partiden ürüne sonradan geçilebilir. Hangi düzeyin seçileceği, ihtiyaç analizinde ürün, etiket düzeni, üretim hattı ve dağıtım zinciri incelenerek belirlenir. Süreç çalışma sürecimiz sayfasında.
Sık sorulan sorular
Lot numarası ile parti numarası aynı şey mi?
Evet. Lot, partinin başka bir adıdır; GS1 de (10) tanımlayıcısını "parti ya da lot numarası" olarak adlandırır. Ambalajda "LOT", "Parti No" ya da "Batch" yazabilir.
Seri numarası parti numarasının yerine geçer mi?
Geçmez, ikisi birlikte kullanılabilir. Seri numarası ürünü, parti numarası grubu tanımlar. Ürün düzeyindeki kayıtta her seri numarası bir partiye bağlanır; böylece geri çağırma partiye göre, kopya kontrolü ürüne göre yapılır.
Parti düzeyiyle başlayıp ürün düzeyine geçmek mümkün mü?
Numara yapısı baştan genişlemeye açık kurulduysa mümkündür; Tagvex'te partiden ürüne sonradan geçilebilir. Geçişi zorlaştıran şey, yeni bir alan eklenemeyecek biçimde tasarlanmış bir numara ve hat çıkışında okutma yapılmayan bir hattır.
Ürün düzeyinde kod her ürün için ayrı bir etiket mi demek?
Hayır. Numara, mevcut etiket düzeninde değişken bilginin basıldığı alana yerleştirilebilir; ayrı bir etiket de tercih edilebilir. Gereken, her etikete ayrı numara basabilen bir baskı düzenidir.
